Inspiratie 10

terug | verder | home

De inspiratiebladzijde is bedoeld voor mandala leden die iets willen vertellen over hun inspiratie momenten.
INSPIRATIE

Hallo, ik ben José Meeusen en als ik dit schrijf ben ik bijna 62 jaar.
Een van de mooie dingen van het ouder worden is dat je steeds beter  de rode draad ziet die door je leven loopt. Je gaat ook bepaalde patronen zien die zich alsmaar lijken te herhalen. Echter bij elke herhaling leer je het patroon beter herkennen, kennen en begrijpen. Je kunt je de ervaringen van de vorige keer toepassen en zodoende krijg je steeds meer inzicht in de betreffende situatie en kun je er effectiever mee omgaan.
Patronen, herhalingen en ontdekkingen: daar gaat het over in dit artikel.

De rode draad die door mijn leven loopt, is mijn creativiteit. Toen ik op de kleuteropleiding zat, leerden we over vorm- en kleurgevoeligheid en ik ontdekte dat ik bijzonder vormgevoelig ben. Ik kan ademloos genieten van de schoonheid van de geometrie.

Hoe lang ik al met de mandala bezig ben, kan ik niet goed zeggen. Ik maakte namelijk al mandala’s toen ik nog helemaal niet wist dat er mandala’s bestonden. Mijn andere passie is namelijk origami, de Japanse vouwkunst. Ik vouw al bijna dertig jaar en mijn specialiteit is het ontwerpen van geometrische figuren en modulars. Een modular is een origamimodel dat bestaat uit een aantal in elkaar gevouwen segmenten.  Tevens teken ik diagrammen van de vouwmethode van mijn ontwerpen zodat anderen ze ook kunnen vouwen. De tekening van het eindresultaat is….. een mandala!

MultiPlex en diagram.

In 1997 maakte ik kennis met het mandalatekenen. Hannie de Jong gaf een demonstratie in een teken- en schilderwinkel bij ons in de buurt. Ik was meteen verkocht en begon naast het vouwen ook mandala’s te tekenen.

PATCHWORK

Twaalf jaar geleden bezocht ik het American Museum in Bath (G.B.). Daar is een grote collectie authentieke Amerikaanse quilts te bewonderen. Tot mijn verbazing ontdekte ik dat veel van mijn origamiontwerpen leken op de patchworkpatronen!
Bij het zien van al die prachtige motieven en patronen werd het idee geboren om een patchworkmandala te maken. Soms echter blijft zo’n idee op de plank liggen totdat er een aanleiding is om er aan te beginnen. Toen Joke aan de deelnemers van de mandalawebkring vroeg wie er nog ideetjes had voor de komende maanden opperde ik patchwork. En nu ben ik al weken in een ruitjesschrift patchworkpatroontjes aan het uitwerken!

Voor- en achterkant boek American Museum..

GESCHIEDENIS

Patchwork en quilt zijn nauw met elkaar verbonden. Een quilt bestaat uit drie lagen: de decoratieve toplaag die vaak bestaat uit patchwork, een onderlaag en een tussenlaag die voor de warmte moet zorgen. Die drie lagen worden op elkaar vastgemaakt door middel van doorstikken, het quilten. Die stiksels worden in prachtige motieven uitgevoerd. Ook mooi voor in de mandala!

Het meest bekend zijn de Amerikaanse quilts. De techniek is door de Europese emigranten, vooral de Britten en de Hollanders, mee naar Amerika genomen en daar verder ontwikkeld. Er zijn verschillende patchworktechnieken, maar ik ben vooral gefascineerd door het blokpatchwork.
Blokpatchwork is uit nood geboren. Toen de kolonisten in hun huifkarren van het oosten naar het westen van Amerika trokken, hadden ze behoefte aan warme dekens, maar er was gebrek aan materialen, geld en ruimte. Van restjes stof (patches) en de goede delen van versleten kleding werden vierkante lapjes geknipt. Die vierkantjes werden aan elkaar genaaid tot een grote lap en te samen met de tussen- en onderlaag verwerkt tot warme dekens, de quilts.

Die quilts werden met veel geduld gemaakt door de vrouwen en deze konden er hun creativiteit in uitleven. Gaandeweg ontstonden er steeds meer nieuwe patronen: de vierkante lapjes werden één of meerdere malen recht en/of schuin doorgeknipt en van de aldus verkregen mozaïekstukjes werden nieuwe blokken samengesteld. De vrouwen gaven hun blokontwerpen namen en deze werden doorgegeven en uitgewisseld.
Het meest gebruikte blok is het fourpatch blok: van vier vierkantjes wordt een blok samengesteld. Verder zijn er de five-, seven- en ninepatch blokken, waarbij er door het oneven aantal een middenblok ontstaat.
 
Bij het ontwerpen van patchworkpatronen zijn een aantal aspecten belangrijk om een mooi resultaat te krijgen. De stoffen worden geselecteerd op kleur en motiefjes. Effen blokken worden afgewisseld met blokken met een motief, lichte blokjes met donkere. Belangrijk zijn de kleurcontrasten en kleurgradaties en ook de textuur van de stoffen speelt een rol.

HET ONTWERPEN VAN EEN PATCHWORKMANDALA

Hieronder beschrijf ik hoe je een patchworkmandala kunt ontwerpen.
Allereerst knip je een aantal verschillend gekleurde vierkante blaadjes papier (bijvoorbeeld van een notitieblok) recht en schuin doormidden. Met die mozaïekfiguurtjes stel je nieuwe vierkanten samen. Heb je een leuk blokje gevonden dan teken je dat met potlood op ruitjespapier. Voeg meerdere vierkantjes samen tot four-, five- of ninepatch blokken. Zodoende ontdek je nieuwe, secundaire patronen! Als je de blokken roteert, ontstaan er weer andere patronen. De mogelijkheden zijn eindeloos. Je kunt ook enkele verschillende blokken met elkaar combineren. Hoe meer blokken je samenvoegt, hoe meer patronen je zult ontdekken.

Vispatch 1 en 2 klik voor een vergroting op de tekening

Vissen en golven klik op de tekeing voor een vergroting

Nu is het tijd om de kleurpotloden erbij te pakken en de patronen te kleuren. Je kunt je concentreren op het oorspronkelijke blok, maar je kunt dat ook loslaten en andere patronen proberen te ontdekken. Door kleur toe te voegen zijn er wederom eindeloos veel mogelijkheden om nieuwe patronen uit de veelheid van vormen te “filteren”.

Zoek nu in je tekening een patroon dat je mooi vindt om in het midden van je mandala te zetten. Plaats de passerpunt in het midden van dat patroon en trek er een cirkel omheen. Teken nu een cirkel op tekenpapier en breng daarin het patroon over met overtrekpapier. Nu kan het kleuren beginnen. Je kunt de blokken alleen een effen kleur geven, maar probeer ook eens om de motiefjes en de structuur van de stof tot uitdrukking te brengen. Verder is het een uitdaging om van het vierkante middenstuk over te gaan naar de ronde vorm van de mandala en toch het patchworkidee te behouden.

Rotorpatch 1 en 2 klik op een tekening voor een vergroting

Je kunt natuurlijk een patchworkmandala maken door op de vertrouwde manier vanuit het midden te beginnen. Echter een ander uitgangspunt (het blokje) betekent een ander proces en daardoor doe je nieuwe ervaringen op. Het geeft je de mogelijkheid aspecten in jezelf te ontdekken die je nog niet eerder had gezien. Ik ben in ieder geval nog lang niet uitgewerkt met de blokjes!
Mocht je door het lezen van mijn verhaal geïnspireerd zijn om ook een patchworkmandala te maken, dan wens ik je veel plezier met het ontdekken van je eigen patchworkpatroontjes en het verwerken ervan in je mandala.

José Meeusen
September 2010

N.B. Meer van mijn origami- en mandalawerk is te zien op mijn hyves- en facebookpagina. Op you tube is een videopresentatie te zien van de overzichtstentoonstelling die ik begin 2010 heb gehouden in de Openbare Bibliotheek  te Oss. Ga naar you tube en zoek José Meeusen.